Odpowiedź na list Stowarzyszenia Genius Loci
W związku z pismem Stowarzyszenia Genius Loci z dnia 23 marca 2015 roku skierowanego do Pana Piotra Żuchowskiego, Generalnego Konserwatora Zabytków, Wiceministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie: merytorycznej i prawnej interwencji w sprzeczne z zasadami opieki nad zabytkami działania Zarządu Gminy Pszczyna w Zabytkowym Parku Przypałacowym przedstawiam stanowisko Gminy.
Pan Piotr Żuchowski
Generalny Konserwator Zabytków
Wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
ul. Krakowskie Przedmieście 15/17
00-071 Warszawa
Stosownie do pisma Stowarzyszenia Genius Loci z dnia 23 marca 2015 roku skierowanego do Pana w sprawie: merytorycznej i prawnej interwencji w sprzeczne z zasadami opieki nad zabytkami działania Zarządu Gminy Pszczyna w Zabytkowym Parku Przypałacowym, pragnę przedstawić stanowisko Gminy:
Projekt zmiany nawierzchni alei parkowej został zlecony pod kątem realnych finansowych możliwości jego realizacji przez Gminę Pszczyna. Park jest utrzymywany wyłącznie ze środków pochodzących z budżetu gminy. Żadna z instytucji, do których zwracała się Gmina o pomoc finansową nie udzieliła pomocy na realizacje zadań związanych z przebudową tzw. „małej architektury”, w tym również przebudowy, bądź modernizacji alei.
Gmina Pszczyna zleciła wykonanie projektu przebudowy alei, który dawałby szansę jego realizacji, a jednocześnie zapewniał bezpieczeństwo jej użytkownikom, tj. spacerowiczom, służbom komunalnym, pojazdom uprzywilejowanym, konduktom żałobnym, transportowi sprzętu w czasie organizowanych na terenie parku imprez plenerowych (stąd nawierzchnia o konstrukcji drogowej). Brano pod uwagę również sugestie mieszkańców - aby aleja miała „równą” nawierzchnię umożliwiającą korzystanie z niej rowerzystom, matkom z wózkami i osobom niepełnosprawnym. Park pszczyński w przeciwieństwie do przytaczanego przez stowarzyszenie architektów Parku Łazienkowskiego jest nieogrodzony i powszechnie dostępny przez całą dobę. Nie są również pobierane żadne opłaty za wstęp. Bez żadnych ograniczeń korzystają z niego mieszkańcy i turyści. Ze względu na bark komunikacji miejskiej, przez Park przebiegają drogi dojścia i dojazdu na rowerach do pracy czy szkoły używane codziennie przez mieszkańców sąsiadujących ze sobą dzielnic miasta. Zlecając wykonanie projektu wzięto pod uwagę wszystkie powyższe aspekty.
Projektant realizując zlecenie musiał dostosować się do narzuconych wymagań zapewniających z jednej strony bezpieczeństwo użytkowników, jak i samego obiektu - zgodnie z sugestiami mieszkańców oraz dostosowaniem drogi do obciążenia ruchem kołowym, a z drugiej strony sporządzić projekt, który mógł być zaakceptowany przez służby ochrony konserwatorskiej. Dotyczyło to również wzoru, zastosowanie którego uzależniono od akceptacji przez konserwatora zabytków.
Zlecając projekt oszacowano przybliżone koszty realizacji alei z zastosowaniem różnorodnych nawierzchni. Pod uwagę brano wykonanie nawierzchni klinkierowej, granitowej i mineralno-żywicznej.
Nie brano pod uwagę wykonania nawierzchni szutrowej, jako niedostosowanej do potrzeb zarówno Gminy, jak i mieszkańców. Utrzymanie takiej nawierzchni przekracza możliwości służb miejskich. O trudnościach w utrzymaniu szutrowej nawierzchni świadczy również fakt, że dziedziniec Zamku Pszczyńskiego oraz wcześniej wysypane szutrem tarasy zamkowe zostały w ostatnim czasie w całości utwardzone i nie zastosowano tu „historycznej” nawierzchni.
Na etapie wstępnych ustaleń konserwator nie wyraził zgody na wykonanie alejki asfaltowej. Wykonanie nawierzchni klinkierowej, granitowej czy mineralno-żywiczne kilkakrotnie przekracza koszty wykonania w przyjętej przez Gminę do realizacji technologii. Dodatkowo w przypadku nawierzchni mineralno-żywicznej dochodziłyby koszty jej utrzymania oraz cyklicznej konserwacji. Została podjęta decyzja o zastosowaniu kostki brukowej tzw. „bezfazowej” o uszlachetnionej nawierzchni.
Chciałbym podkreślić, że Aleja Główna w Zabytkowym Parku Pszczyńskim ma prawie 5 000 m2 i przy obecnych kosztach jej całościowe wykonanie możliwe będzie w przeciągu kilku lat. Wydatek rzędu 400-600 tysięcy złotych pochłonie bowiem większość środków przeznaczanych corocznie na utrzymanie parku o łącznej powierzchni 156 ha. Przypominam, że Gmina nie uzyskuje żadnej pomocy finansowej ze strony Skarbu Państwa na utrzymanie obiektu. Środki pochodzące z dotacji udzielanych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska czy też Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska nie mogą służyć finansowaniu obiektów tzw. „małej architektury".
Gmina Pszczyna podejmuje szereg starań, aby Zabytkowy Park Pszczyński nie popadł w ruinę, pomimo że koszty jego utrzymania wielokrotnie przekraczają możliwości Gminy. Większość prac przy utrzymaniu zieleni parkowej wykonywanych jest siłami własnymi przez Zakład Zieleni Miejskiej, zlecane są jedynie niezbędne prace „specjalistyczne”. W kolejce do remontu „czekają” stawy parkowe, nekropolia książęcej rodziny Anhaltów, zabytkowe przepusty i mosty, „Chińska Brama”. W planach jest również odtworzenie mostu na wyspę na stawie „Łabędziok”. Tylko na remont nekropolii Anhaltów, według kosztorysu konserwatorskiego, potrzebujemy około 120 tys. złotych, a jest on nieodzowny i należałoby zacząć go jeszcze w tym roku.
Zlikwidowanie dziurawego, położonego w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku asfaltu i wykonanie nowej nawierzchni Alei podniesie poziom bezpieczeństwa użytkowników.
Stwierdzam, że decyzja o podjęciu działania zmierzającego do rozpoczęcia zadania inwestycyjnego polegającego na remoncie Alei Głównej w Zabytkowym Parku Pszczyńskim zgodnie z wykonaną i zatwierdzoną przez służby konserwatorskie dokumentacją projektową, nie przyczyni się do degradacji Parku Pszczyńskiego.
Burmistrz Pszczyny
Dariusz Skrobol
Do wiadomości:
Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków,
Wojewoda Śląski,
Towarzystwo Przyjaciół Zamku w Pszczynie,
Rada Miejska w Pszczynie,
media.